[ Pobierz całość w formacie PDF ]

pierwszy stał się znaną osobistością w biskupstwie pomezańskim. Posługiwał się już
własną pieczęcią, a zatem miał nieznany nam rodowy herb. Nie zdołał jednak rozbudo-
wać dóbr rodowych, to stało się dopiero udziałem jego dzieci  Joduty i Wajsyla, któ-
rzy otrzymali znaczne nadania w Ostródzkiem (Lipowo, Kraplewo, Lichtajny i Bałcy-
ny). Przedstawiciele tego pokolenia awansowali już do warstwy rycerstwa pruskiego
m.in. Joduta i syn Treya  Noer. Dobra w Gontach na skutek działów rodowych uległy
rozdrobnieniu, część trafiła w ręce linii rodu po kądzieli m.in. do bocznej linii Stan-
gonów i dwóch rodzin o pruskich korzeniach  potomków po kądzieli Prusa Algau-
disa (Hanko Bundonisa i jego dzieci) oraz potomków Sargina (rodzina Schillingsdorf
z Białochówka). Ostatni ich przedstawiciele siedzieli w nich do lat dziewięćdziesiatych
XIV w. Wymarciu uległy też gałęzie rodu w Ostródzkiem, znamy jedynie dwóch sy-
nów Joduty  Mikołaja i Kirstana. Na nich, zdaje się, wymiera linia po mieczu, zostali
jedynie ostatni przedstawiciele po kądzieli (potomkowie Piotra z Rychnowa). Warta
podkreślenia jest trwałość rodzinnej tradycji o antenatach rodu Pipinie i Mattonie,
której fragment zachował się w kronice Piotra z Dusburga i w Exordium dołączonym
do Kroniki oliwskiej.
131
Najwięcej danych o pózniejszych właścicielach tych dóbr zebrano [w:] E. Hartmann, op. cit., s. 28,
257, 295, 304 305.
132
K. Abe, op. cit., s. 47 (od 1397 r.); por. Das Grosse Zinsbuch des deutschen Ritterordens (1414 1438),
hrsg. von P.G. Thielen, Marburg 1958, s. 76, ciekawe, że do Zakonu należało zaledwie 39 łanów (tylko
dawny dział Joduty?).
112 Grzegorz Białuński
DAS GESCHLECHT PIPINS
Zusammenfassung
Der Stammvater des Geschlechtes war der uns aus Ordenschroniken wohlbekannte pomesa-
nische Edle Pipin. Seine Familieng�ter befanden sich vielleicht in der Gegend von Gergehnen
(Trumpe) im Land Geria. Neuere Besitzungen befanden sich im Gebiet des Flusses Liwa, die
sp�teren D�rfer Gunthen und Scheipnitz (Trumpe, Trist i Sobis). Im Gegensatz zur Ansicht
eines Teils der gegenw�rtigen Historiographie gehe ich von einer Teilnahme Pipins an der kurz-
zeitigen Besetzung des Kulmerlandes (1231) aus, obwohl das eher eine Etappe in den Grenz-
k�mpfen mit der vor�bergehenden Besetzung einiger befestigigter Punkte durch die Pru�en
war. Infolge von Verrat gelangte Pipin in die H�nde der Ordensritter und wurde auf grausame
Weise ermordet. Sein einziger Sohn war Matto-Herman, der im christlichen Glauben erzogen
wurde und bis zum Ende seines Lebens dem Deutschen Orden treu war. H�chstwahrscheinlich
starb er um 1263. Er hinterlie� zwei S�hne: Gunton (von 1330 bis 1342 erw�hnt) i Treya (
vor 1323), wobei der erste eine bekannte Person im Bistum Pomesanien wurde. Er f�hrte ein
eigenes Siegel und hatte somit ein uns unbekanntes Wappen. Er vermochte allerdings nicht
die Familienbesitzungen auszubauen, dies gelang erst seinen Kindern Jodute und Wajsyl, die
bedeutende Landverleihungen im Gebiet von Ostroda (Leip, Kraplau, und Balzen) erhielten.
Den Angeh�rigen dieser Generation gelang es in den Stand der preu�ischen Ritterschaft auf-
zusteigen, u. a. Joduta und der Sohn des Treya  Noer. Die G�ter in Gunthen verkleinerten
sich infolge von Erbteilungen, ein Teil gelangte in die H�nde einer Familie in weiblicher Linie,
u. a. einer Nebenlinie der Stange und zwei Familien mit pru�ischen Wurzeln: Nachkommen in
weiblicher Linie des Pru�en Algaudis (Hanko Bundonis und seine Kinder) sowie Nachkom-
men des Sargin (Familie Schillingsdorf aus Schillingsdorf-Białochówko). Ihre letzten Vertreten
sa�en auf den G�tern bis in die 90er Jahre des 14. Jahrhunderts. Auch der Zweig im Gebiet von
Ostroda starb aus, wir kennen jedoch zwei S�hne des Jodute  Nikkolaus und Kirstan. Mit
ihnen scheint die Familie in m�nnlicher Linie ausgestorben zu sein, es verblieben nur Nach-
kommen in weiblicher Linie (die Nachfahren des Peter von Reichenau). Es lohnt sich auf die
Dauerhaftigkeit der Familien�berlieferungen �ber die Stammv�ter Pipin und Matto hinzuwei-
sen von den ein Fragment sich in der Chronik Peters von Dusburg und im sog. Exordium, das
an die Chronik von Oliva angef�gt wurde, erhalten hat.
PRUTHENIA
Tom V
Olsztyn 2010
Pruthenia
Pismo poświęcone
Prusom i ludom bałtyjskim
Rada Naukowa:
Wiesław Długokęcki, Kazimierz Grążawski,
Sławomir Józwiak, Jacek Kowalewski, Wojciech Nowakowski
Redagują:
Grzegorz Białuński (redaktor), Mirosław J. Hoffmann,
Jerzy M. Aapo, Marek M. Pacholec (sekretarz),
Bogdan Radzicki (zastępca redaktora),
Ryszard Sajkowski, Joachim Stephan
Tłumaczenia streszczeń i spisu treści:
Joachim Stephan
Opracowanie graficzne, skład i projekt okładki:
Marek M. Pacholec
Wydano dzięki wsparciu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Edycja wspólna
Towarzystwa Naukowego  Pruthenia
oraz
Towarzystwa Naukowego i Ośrodka Badań Naukowych
im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie,
ISSN: 1897-0915
Olsztyn 2010
Pruthenia
Band V
Zeitschrift f�r Geschichte und Kultur
der Pru�en und der baltischen V�lker
Wissenschaftlicher Beirat:
Wiesław Długokęcki, Kazimierz Grążawski,
Sławomir Józwiak, Jacek Kowalewski, Wojciech Nowakowski
Redigiert von:
Grzegorz Białuński (Redakteur), Mirosław J. Hoffmann,
Jerzy M. Aapo, Marek Pacholec (Sekret�r),
Bogdan Radzicki (stellvertretender Redakteur),
Ryszard Sajkowski, Joachim Stephan
�bersetzung der Zusammenfassungen und des Inhaltsverzeichnisses:
Joachim Stephan
Vorbereitung zum Druck und Umschlagentwurf:
Marek M. Pacholec
Wissenschaftlicher Verein  Pruthenia
und
Wojciech-Kętrzyński-Wissenschaftlicher Verein
und Wojciech-Kętrzyński-Forschungszentrum in Allenstein
ISSN: 1897-0915
Olsztyn 2010
326 Pruthenia, 2010, t. V, Spis treści
Spis treści
Od redakcji 5
Bartosz Kontny, Profesorowi Jerzemu Okuliczowi-Kozarynowi
w osiemdziesiątą rocznicę urodzin 7
I. Studia i artykuły
Mateusz Bogucki, Między wagą a mieczem. Kupcy wikińscy w świetle
zródeł pisanych i archeologicznych 17
Marek M. Pacholec, Pruskie obrzędy religijno-magiczne sfery wojny 67
Grzegorz Białuński, Ród Pipina 91 [ Pobierz całość w formacie PDF ]

  • zanotowane.pl
  • doc.pisz.pl
  • pdf.pisz.pl
  • grzeda.pev.pl